Εισαγωγή στους νέους κανονισμούς ESG

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση μετέτρεψε την ESG από μια εθελοντική βέλτιστη πρακτική σε μια κανονιστική και καθοδηγούμενη από την αγορά υποχρέωση. Ακόμη και όταν μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση δεν εμπίπτει άμεσα στο πεδίο εφαρμογής μιας συγκεκριμένης οδηγίας για την ESG, εξακολουθεί να επηρεάζεται έμμεσα. Οι μεγάλοι εταιρικοί πελάτες, οι τράπεζες και οι διεθνείς εταίροι απαιτούν πλέον δομημένα, τεκμηριωμένα και επαληθεύσιμα δεδομένα ESG.

Αν και, σε επίπεδο ΕΕ, τον Δεκέμβριο του 2025 ανακοινώθηκε ένας βαθμός κανονιστικής "χαλάρωσης" για την CSRD και την CSDDD μέσω υψηλότερων ορίων και παρατεταμένων χρονοδιαγραμμάτων, οι υποχρεώσεις για τις μεγάλες εταιρείες παραμένουν αμετάβλητες. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι προσδοκίες τους έναντι των προμηθευτών και των συνεργατών τους παραμένουν επίσης ανέπαφες. Η ίδια πραγματικότητα ισχύει και στον τουρισμό, ειδικά όταν οι ελληνικές επιχειρήσεις συνεργάζονται με μεγάλους ευρωπαϊκούς tour operators.

Για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι απαιτήσεις ESG θα προκύψουν είτε μέσω της νομοθεσίας, είτε μέσω των αλυσίδων αξίας, είτε μέσω της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Η προετοιμασία δεν είναι πλέον προαιρετική.

Ποιες επιχειρήσεις επηρεάζονται περισσότερο

Παρακάτω παρουσιάζονται οι κύριες κατηγορίες ελληνικών ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν ήδη πιέσεις από την άποψη των ESG, είτε άμεσα είτε έμμεσα.

ΜΜΕ που προμηθεύουν μεγάλες εταιρείες

Ακόμα και όταν μια ΜΜΕ δεν υποχρεούται να δημοσιεύει πλήρη έκθεση βιωσιμότητας, θα της ζητείται όλο και περισσότερο να παρέχει δεδομένα ESG σε μεγάλους πελάτες. Οι εν λόγω πελάτες πρέπει να συμμορφώνονται με το CSRD και να υποβάλλουν εκθέσεις χρησιμοποιώντας το ευρωπαϊκό πρότυπο VSME, υποστηριζόμενες από αποδεικτικά στοιχεία.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ερωτηματολόγια για τους προμηθευτές και αιτήματα παροχής δεδομένων που καλύπτουν τις εκπομπές, την κατανάλωση ενέργειας, τις εργασιακές πρακτικές, την υγεία και την ασφάλεια, τη δεοντολογία και τις πολιτικές κατά της διαφθοράς.

Οι κλάδοι στην Ελλάδα που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη έκθεση περιλαμβάνουν τη μεταποίηση, τα τρόφιμα και τα ποτά, τα δομικά υλικά, τις μεταφορές, τα logistics, τις κατασκευές, τις υπηρεσίες εγκαταστάσεων και τη συσκευασία.

ΜΜΕ με εξαγωγές ή διεθνείς συνεργασίες

Σε πολλές αγορές, τα κριτήρια ESG έχουν γίνει προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς, συμβάσεις Β2Β και μακροχρόνιες συνεργασίες. Οι πελάτες ζητούν πολιτικές ESG, KPIs, αποδείξεις εφαρμογής και σε ορισμένες περιπτώσεις διαβεβαιώσεις από τρίτους.

Χωρίς αξιόπιστη τεκμηρίωση ESG, οι ελληνικές ΜΜΕ κινδυνεύουν να αποκλειστούν από τις διεθνείς αλυσίδες αξίας.

Εταιρείες που επηρεάζονται από τις αλλαγές των κατώτατων ορίων του CSRD

Το CSRD επικεντρώνεται στην υποβολή εκθέσεων εταιρικής βιωσιμότητας και παραδοσιακά εφαρμόζεται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων, τον κύκλο εργασιών και το μέγεθος του ισολογισμού. Ενώ οι πρόσφατες συζητήσεις δείχνουν υψηλότερα όρια και στενότερο επίσημο πεδίο εφαρμογής, αυτό δεν εξαλείφει την πίεση ESG.

Μια ελληνική μεσαία επιχείρηση μπορεί να μην εμπίπτει στην άμεση νομική υποχρέωση, αλλά να παραμένει υπό ισχυρή εμπορική υποχρέωση, επειδή οι τράπεζες και οι πελάτες θα συνεχίσουν να ζητούν στοιχεία ESG.

Δέουσα επιμέλεια της αλυσίδας εφοδιασμού και CSDDD

Το CSDDD εισάγει την υποχρεωτική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού. Αν και η οδηγία απευθύνεται κυρίως σε πολύ μεγάλες εταιρείες, οι ΜΜΕ που ενεργούν ως προμηθευτές πρέπει να επιδεικνύουν εσωτερικές διαδικασίες, ελέγχους, μηχανισμούς καταγγελίας και συστήματα ιχνηλασιμότητας.

Οι πρόσφατες πολιτικές συμφωνίες μπορεί να επηρεάσουν τα χρονοδιαγράμματα, αλλά η κατεύθυνση της αγοράς παραμένει σαφής και μη αναστρέψιμη.

ΜΜΕ που καλύπτονται από τον κανονισμό της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών (EUDR)

Η EUDR εφαρμόζεται σε εμπορεύματα που συνδέονται με την αποψίλωση των δασών, συμπεριλαμβανομένων των βοοειδών, της ξυλείας, του κακάο, του καφέ, της σόγιας, του φοινικέλαιου, του καουτσούκ και των παράγωγων προϊόντων, όπως το δέρμα, η σοκολάτα και τα έπιπλα.

Οι νέες προθεσμίες συμμόρφωσης ορίστηκαν για τον Δεκέμβριο του 2026 για τις μεγάλες επιχειρήσεις και τον Ιούνιο του 2027 για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως οι εισαγωγείς, οι έμποροι, οι καβουρδιστές καφέ, οι σοκολατοποιοί και οι εταιρείες ξυλείας ή επίπλων, αυτό σημαίνει ιχνηλασιμότητα, γεωγραφικό προσδιορισμό της προέλευσης και δομημένη δέουσα επιμέλεια πριν τα προϊόντα φτάσουν στην αγορά.

Η συμμόρφωση ESG ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Η συμμόρφωση με τα ESG δεν θα πρέπει να θεωρείται μόνο ως κόστος. Για πολλές ελληνικές ΜΜΕ, δημιουργεί σαφή επιχειρηματική αξία, καθώς επιτρέπει την ευκολότερη είσοδο σε μεγάλες αλυσίδες εφοδιασμού, βελτιώνει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, καθώς οι τράπεζες ενσωματώνουν την ESG στις αξιολογήσεις κινδύνου, και μειώνει τους λειτουργικούς κινδύνους που σχετίζονται με την ενέργεια, τα απόβλητα, την ασφάλεια και τις διαταραχές του εφοδιασμού.

Κοινά λάθη προς αποφυγή

Ένα συχνό λάθος είναι η απάντηση στα ερωτηματολόγια ESG χωρίς την κατάλληλη τεκμηρίωση, γεγονός που συχνά δημιουργεί προβλήματα κατά τη διάρκεια των ελέγχων. Ένα άλλο είναι η προσπάθεια παρακολούθησης πάρα πολλών δεικτών πολύ νωρίς. Ένας μικρός αριθμός αξιόπιστων και επαληθεύσιμων δεικτών απόδοσης είναι πολύ πιο αποτελεσματικός. Τέλος, η παραδοχή ότι η ESG δεν ισχύει για τις μικρότερες επιχειρήσεις είναι όλο και πιο επικίνδυνη στις σύγχρονες αλυσίδες εφοδιασμού.

Οι ελληνικές ΜΜΕ που ενσωματώνουν έγκαιρα και συστηματικά τα κριτήρια ESG είναι πιθανό να αποκτήσουν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι εκείνων που καθυστερούν να αναλάβουν δράση. Η διεθνής εμπειρία δείχνει σαφώς ότι η δημιουργία αξίας με γνώμονα τη βιωσιμότητα δεν είναι πλέον θεωρητική. Είναι μια πρακτική ευκαιρία με άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο.

Δείτε ολόκληρο το άρθρο που δημοσιεύθηκε στο OT εδώ